De waterhuishouding. Een boom heeft twee wortelzones: een intensieve voor beworteling en een extensieve voor capillaire werking en waterbuffering, Bomen-Online.info Kennis & informatievoorziening voor: -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling De waterhuishouding van een boom INHOUD: Boomgroeiplaats opgesplitst in 2 wortelzones De benodigde groeiruimte. Wat wordt verstaan onder het poriënvolume? Poriënvolume- Bodemkwaliteit- Element zand Diverse bodemzuurstofgehaltes versus Bomen Wat is dan Capillaire werking? Waterbufferingsmogelijkheden Bodemverdichting erg schadelijk 4 voorbeelden van div waterhuishoudens De waterhuishouding van een boom verwijst naar hoe de boom zelf het interne water regelt en circuleert. Deze totale waterhuishouding, die wordt beoordeeld aan de hand van verschillende bodemkundige criteria, vormt een onderdeel van de groeiplaats en heeft invloed op de toekomstige gezondheid van de boom. Er kan volgens vuistregel nr. 1.0 wel genoeg groeiruimte zijn, maar deze ruimte moet ook daadwerkelijk functioneel zijn. Deze pagina richt zich vooral op bodemkundige aspecten volgens wortelzone w.1 en w.2, en behandelt niet uitgebreid de specifieke bodemtypes ; die komen aan bod op een andere informatiepagina. W.1 in het overzicht. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee zones: de intensieve wortelzone (w.1), die primair is bedoeld voor wortelontwikkeling, bij voorkeur met een minimale diepte van 70 cm of meer. In deze zone dient het zuurstofgehalte minimaal 12% te bedragen, waarbij een gehalte van 16% of hoger als optimaal wordt beschouwd. W.2 in het overzicht. De extensieve wortelzone is met name gericht op beperkte wortelontwikkeling, drainagecapaciteit (waterafvoer), capillaire werking en, indien noodzakelijk, waterbuffering. In deze zone moet het poriënvolume – oftewel de luchtigheid van het bodemtype, welke nader toegelicht zal worden – minimaal 9% bedragen (met een optimum van 12% of meer). De vereiste diepte van deze zone varieert per situatie, maar dient zodanig te zijn dat aan de kwaliteitscriteria a tot en met d(e) wordt voldaan wat kan oplopen tot 60 a 80 cm met een minimum van circa 20 a 30 cm. Als de intensieve wortelzone minstens 100 cm diep is en aan het criterium van 12% zuurstof voldoet, dan is de extensieve wortelzone niet meer van toepassing. De intensieve wortelzone vervult dan automatisch ook de functie van de extensieve wortelzone. 2.0 Wat is een waterhuishouding? Boomgroeiplaats verdeeld in 2 wortelzones 3.0 w.1 Zuurstof > 12% 4.0 1.0 afm. groeiruimte e d c boomgroeiplaats f w.2 Poriënvolume > 9% Overzicht of Figuur 1 toont een gedetailleerd onderdeel van de boomgroeiplaats volgens de vier vuistregels. Alle genummerde items en bruine knoppen zijn aanklikbaar en verwijzen u naar de juiste alinea. Daarnaast is er een PDF met hogere leeskwaliteit, die automatisch op een andere pagina opent. g De benodigde groeiruimte of (groei)ruimte. afm. groeiplaats in het overzicht. Het onderscheid tussen de verschillende afmetingen kan verwarrend zijn. Er worden vier afmetingen onderscheiden: de intensieve wortelzone (w1), de extensieve wortelzone (w2), de groeiruimte, en de (groei)ruimte waarbij het woord groei tussen haakjes staat. De groeiruimte volgens vuistregel nr. 1.0, waarbij het woord ‘groei’ niet tussen haakjes staat bestaat uit de volledige intensieve wortelzone die voldoet aan het criterium van 12% zuurstof (w1), aangevuld met 20 tot 30 cm uit de extensieve wortelzone. een voorbeeld: als de intensieve wortelzone een diepte heeft van 70 cm en voldoet aan het zuurstofcriterium van 12%, en daarnaast is er een extensieve wortelzone van 80 cm vereist op basis van drainagecapaciteit of andere kwaliteitscriteria, dan bedraagt de benodigde groeiruimte nog steeds 70 cm (w1) plus 20 tot 30 cm uit de extensieve wortelzone. Nogmaals wanneer de intensieve wortelzone minimaal 100 cm diep is (lees de 2 soorten wortelzones w.1 en w.2) vervalt de gehele functie van de extensieve wortelzone en is de benoemde 100 cm de beschikbare gelijk aan de groeiruimte. Wanneer wordt gesproken over (groei)ruimte, waarbij het woord ‘groei’ tussen haakjes staat, wordt hiermee bedoeld de gehele intensieve wortelzone én de gehele extensieve wortelzone. In genoemd voorbeeld zou dit in totaal 150 cm zijn. Er is dus een verschil tussen groeiruimte zonder haakje en (groei)ruimte met haakjes. P oriënvolume > 9% in het overzicht. B omen groeien optimaal in bodems met een losse, open structuur die voldoet aan kwaliteitscriteria a tot en met d(e) zoals weergegeven in Figuur 1, wat wordt bepaald door het poriënvolume. Het beïnvloedt zowel het zuurstofgehalte als het drainerend vermogen van de bodem. In Figuur 2 zijn zandkorrels vergroot afgebeeld; de witruimtes ertussen worden aangeduid als poriën. Het poriënvolume omvat het geheel aan met lucht en of water gevulde ruimtes tussen gronddeeltjes. Hieronder volgen drie tabellen met aanwijzingen over poriënvolume, en zuurstofgehaltes. Wat wordt verstaan onder het poriënvolume? Figuur 2: Een aantal schematische zandkorrels (25 keer vergroot). Poriënvolume- Bodemkwaliteit- Element zand C - in het overzicht. Bodemkwaliteit is gelijk aan poriënvolume, maar ook gelijk aan de drainagecapaciteit. Op de informatiepagina 'Bodemkwaliteit in diverse bodemtypes' wordt dit onderwerp uitgebreid toegelicht. Hier geven we alvast een korte introductie. Het element zand, dat absoluut niet verward mag worden met het bodemtype zandgrond, is essentieel voor het poriënvolume van de bodem en komt veel voor in alle bodemtypes volgens onderstaande tabel. In Nederland bestaan bodems meestal uit zand, silt, lutum en organische stof, waarbij zand vaak het hoofdbestanddeel is—zelfs bij kleigrond kan het aandeel zand tot 90% oplopen. Het 1.)- percentage van het element zand, samen met 2.)- de korrelgrootte, 3.)- de vorm en 4.)- de uniformiteit van de aanwezige zandfracties zijn bepalend voor het poriënvolume en daarmee voor de ontwikkeling van bomen. Veel bodemtypen hebben doorgaans een poriënvolume van minimaal 9%, bij voorkeur 12% of meer. Deze waarden variëren echter afhankelijk van de omstandigheden, en het poriënvolume neemt af naarmate de diepte van de bodem toeneemt. Tabel 1: Het poriënvolume is het geheel aan met lucht en of water gevulde ruimten (poriën) tussen de vaste gronddeeltjes van de bodem. Diverse bodemzuurstofgehaltes versus Bomen Zuurstof > 12% in het overzicht. Boomwortels in de intensieve zone die minimaal 70 cm diep zou moeten zijn bij voorkeur meer zijn afhankelijk van voldoende zuurstof voor hun ademhaling en voor een optimale opname van voedingsstoffen en water. Het zuurstofgehalte in de bodem is tevens van groot belang voor het functioneren van het bodemleven, dat op zijn beurt essentieel is voor de vitaliteit van de boom. Zuurstof maakt deel uit van het poriënvolume in de bodem. In natte bodems kan een overschot aan (tijdelijk) water resulteren in zuurstoftekort bij de Boomwortels. Het ophogen van de grond rondom bomen kan het zuurstofgehalte verder reduceren. Bovendien onttrekken halfverteerde plantenresten of een (te) hoog gehalte aan organische stof (wat 2 vergelijkbare processen zijn) extra zuurstof aan de bodem. Tijdens het afbraakproces van het organisch materiaal worden zowel zuurstof als stikstof verbruikt, wat dan leid tot een zuurstof tekort wat weer te kosten gaat van de ontwikkeling van boomwortels. Tabel 2: Het poriënvolume bestaat uit water en lucht (zuurstofgehalte), Het zuurstofgehalte is dus een onderdeel van het poriënvolume. Onderstaande tabel geeft de bodemzuurstofwaarden weer voor bomen op een diepte van 30-50 cm. Een zuurstofgehalte van boven de 19% wordt als optimaal beschouwd, waarbij het maximum in de buitenlucht circa 22% bedraagt. Voldoende zuurstof—tussen 16 en 18%—is gewenst voor een gezonde wortelgroei, met name tijdens het groeiseizoen. Indien de kwalificatie ‘Onvoldoende’ geldt, is interventie noodzakelijk; waarden lager dan 12% vereisen directe actie. Zuurstofniveaus onder de –5% worden gekwalificeerd als ‘Zeer slecht’, hetgeen duidt op een verhoogd risico op acute wortelsterfte en blauwverkleuring. Bron: BOMEN-ONLINE.nl Tabel 3: Classificeringen zuurstofwaardes slechte (<11%), minimale (16%) en optimale zuurstofwaardes die gelden voor (boom)wortelontwikkeling. Wat is dan Capillaire werking? d - in het overzicht. Een alledaags voorbeeld van maximale capillaire werking kunt u zien door het volgende proefje uit te voeren: Laat uw suikerklontje voor slechts een beperkt deel (bijv. voor 35%) in uw kopje thee zakken. U zult zien dat het suikerklontje zich 100% vol zuigt met thee. Dit volzuigen noemen we capillaire werking. Grof zand, met een hoekige korrelstructuur met een groot poriënvolume, vertoont een optimale capillaire werking. Daarentegen zal een zelf gevormd balletje klei dat u voor een gedeelte in water laat zakken, zich niet volledig met water vullen, wat wijst op een beperkte capillaire werking. Afbeelding 1: Capillaire werking d.m.v. een suikerklontje. Een bodem die voldoet aan de vereisten voor optimale capillaire eigenschappen beschikt tevens over een natuurlijk drainerend vermogen tijdens natte perioden. Verstoring van deze capillaire werking, bijvoorbeeld door bodemverdichting, heeft een negatieve invloed op zowel de aan- als afvoer van water binnen het watersysteem en kan de groei en ontwikkeling van bomen nadelig beïnvloeden. Indien voldoende wateropslagcapaciteit aanwezig is (zie onderstaand de mogelijkheden voor waterbuffering), is een boom dankzij de capillaire werking in staat om zelfstandig en naar behoefte water op te nemen. Waterbufferingsmogelijkheden e - in het overzicht. Waterbuffering vormt een essentiële levensvoorwaarde voor bomen. Deze (tijdelijke) wateropslag zorgt ervoor dat de boom tijdens droge periodes toch over voldoende water kan beschikken. Er zijn twee typen waterbuffering mogelijk, of een combinatie van beide. De uitleg wordt aanvankelijk geïllustreerd aan de hand van een terrasplant. f - in het overzicht. Waterbuffering op basis van een hoog grondwaterpeil - In situatie 1 bevindt de terrasplant zich in een te kleine pot (er is te weinig groeiruimte volgens vuistregel nr. 1.0), waardoor de levensduur van de plant beperkt is. Het is mogelijk de levensduur enigszins te verlengen door gebruik te maken van een watergeefschotel, volgens situatie 2. Hierdoor kan de terrasplant water opnemen wanneer dat nodig is. De werking van een watergeefschotel is te vergelijken met een grondwaterstand die bereikbaar is voor boomwortels; een boom kan dan, mits er voldoende poriënvolume aanwezig is (nodig voor de capillaire werking), naar behoefte water opnemen. Afbeelding 2 t/m 5: Aan de hand van een terrrasplant worden er diverse situaties weergegeven die ook van toepassing zijn op een boom Situatie 1 Situatie 2 Situatie 3 Situatie 4 g - in het overzicht. Waterbuffering op basis van beschikbare (groei)ruimte - Een alternatieve oplossing is het verpotten van de terrasplant naar een grotere pot, conform situatie 3, waarbij een watergeefschotel overbodig zou zijn. De grotere pot biedt voldoende inhoud om tijdelijk water op te slaan (waterbuffering). Met andere woorden: wanneer een boom geen voordeel kan halen uit een hoge grondwaterstand, dient voldoende groeiruimte aanwezig te zijn voor tijdelijke wateropslag – doorgaans 50% meer dan bij buffering op basis van een hoog grondwaterpeil. Daarnaast speelt de kwaliteit van de bodem een veel belangrijkere rol. Een combinatie is ook mogelijk: wanneer deze plant, na het verpotten alsnog wordt voorzien van een watergeefschotel, dan wordt hij nog meer zelfvoorzienend. Figuur 3 toont een doorsnede van een bodemprofiel waarin een hoge grondwaterstand voor waterbuffering zorgt. Bij Figuur 4 is het grondwater onbereikbaar voor boomwortels, waardoor de boom meer ondergrondse ruimte nodig heeft om een adequate waterbuffer aan te leggen. Daarom speelt de bodemkwaliteit, die vaak sterk wordt beïnvloed door het organisch stofgehalte, een wezenlijk grotere rol. Figuur 3 en 4 c in het overzicht. Bodemverdichting is wel een veel groter en vaker voorkomend probleem dan de meeste mensen vermoeden. Als u het graswandelpad bekijkt in Afbeelding 6, dan heeft het beperkte lopen door het gras al een enorme impact op de grasontwikkeling. Een veel gemaakte denkfout of opmerking is dat het gras is kaal gelopen is, want dat is doorgaans niet het probleem. Er is gewoon al heel snel sprake van bodemverdichting, waardoor het waterhuishouden verstoord wordt. Zware bouwmachines, zoals op Afbeelding 8, zorgen praktisch altijd voor een harde laag in de grond. Afbeelding 6: Bodemverdichting: een veel voorkomend probleem Hierdoor ontstaat een schijnwaterprofiel, met alle problemen van dien. Vraag daarom altijd aan de desbetreffende machinist of hij voor vertrek de grond wil doorspitten. Hierdoor maak je de grond weer losser, waardoor er geen verstoring is van de waterhuishouding. Ook het verkeer rondom de boom (afhankelijk van de aanleg van de groeiplaats) kan heel veel invloed hebben op bodemverdichting (zie Afbeelding 7). Afbeelding 7: Afbeelding 8: c in het overzicht. Figuur 5 is een bodemdoorsnede met een grondwaterprofiel. Maar in dit profiel is er een ondiepe harde grondlaag die niet doordringbaar is voor regenwater. Zo'n harde grondlaag ontstaat vaak door bodemverdichting. Dit zorgt niet alleen voor beperkte wortelmogelijkheden, maar ook voor beperkte waterbufferingsmogelijkheden. Hoe minder (groei)ruimte, hoe minder wateropslagmogelijkheden. Daarbij is er in de winter vaak sprake van natte omstandigheden, wat weer ten koste gaat van het zuurstofgehalte en zodoende ook van het bodemleven. Daarnaast vergroot dit de kans op wortelrot. In de zomer is het vaak droger en voorkomt de harde grondlaag dat er een goede capillaire werking plaats kan vinden, terwijl het grondwater normaal gesproken binnen bereik is. Samenvattend: Bodemverdichting is om 6 redenen erg schadelijk voor de ontwikkeling van een boom. Bodemverdichting is vaak erg schadelijk (6 redenen) Figuur 5: Een bodemdoorsnede met een grondwaterprofiel in combinatie met een harde ondiepe grondlaag. Ligt de harde laag dieper dan 150 cm, dan is de situatie wel minder ernstig, voorop gesteld dat een harde grondlaag eigenlijk nooit wenselijk is. Maar bij een diepte van 150 cm, zijn er wel wortelmogelijkheden en waterbufferings-mogelijkheden. Natte omstandigheden wat weer ten kosten gaat van het zuurstofgehalte is bij een diepte van 150cm ook (veel) minder aan de orde. In de zomer kan de harde grondlaag zelf water vasthouden, wat een voordeel is als het grondwater sowieso al niet bereikbaar zou zijn voor de boomwortels. Er is dan sprake van een soort watergeefschotel zoals bij de terrasplant (afbeelding 2 t/m 5). Bodemdrainage zorgt voor zuurstof Buiten de zwaardere kleigronden, die beperkt voorkomen, zoals aangegeven is op kaart 1 (in het donkerblauw) en een aantal extremen om, voldoen veel bodemtypes aan de voorwaarde van een minimaal zuurstofgehalte van 12% (wenselijk is 16%) voor de intensieve wortelzone. Mocht er sprake zijn van een lager zuurstofgehalte, dan is actie noodzakelijk. Dit kan bijvoorbeeld door bodembewerking en/of verbetering. Bij veel zware bodemtypes kan er wel sprake zijn van een nat bodemtype, waardoor er een zuurstofgebrek ontstaat. De aanwezige ruimtes (het poriënvolume) die ook bedoeld zijn voor zuurstof, worden dan (langdurig) gevuld met regenwater. Een drainage aanleggen is dan vaak een oplossing. Kaart 1: Zwaardere kleigronden (in het donker aangegeven) met een laag zuurstofgehalte komen beperkt voor 4 div. waterhuishoudens en grondwaterstanden Onderstaand wordt weergegeven hoe een specifieke waterhuishouding samenhangt met een bepaald bodemprofiel en de ontwikkeling van een boom. In dit overzicht zijn verschillende grondwaterprofielen meegenomen. Verdere uitleg over de verschillende grondwaterprofielen is te vinden op een aparte informatiepagina. Het eerste bodemprofiel laat nogmaals een harde grondlaag zien die is ontstaan door bodemverdichting, zoals beschreven is in de paragraaf Bodemverdichting . Dit is vaak erg schadelijk (6 redenen). Het tweede bodemprofiel geeft de situatie weer bij een bodemtype dat van nature al weinig zuurstof heeft en ook nog eens gevoelig is voor verdichting. Voorbeelden hiervan zijn leem-, en kleigronden. Het derde bodemprofiel is het standaard grondwaterprofiel , zonder enige vorm van verdichting in de bodem. Er is voldoende water en zuurstof aanwezig voor de boom. Bij het vierde bodemprofiel is er sprake van een hangwaterprofiel , het grondwater is niet bereikbaar voor de boom. Dit is veel van toepassing bij het bodemtype zandgrond. Doorgaans is er dan wel veel groeiruimte. bodemprofiel 1 bodemprofiel 2 bodemprofiel 3 bodemprofiel 4 Figuur 6 t/m 9: Diverse bodemprofielen waarbij de waterhuishouding elke keer een ander effect heeft op een boom.

Bekijk vacatures en zzp-opdrachten in groen, grijs en blauw. Van uitvoering en beheer tot inspectie, advies en strategie Arbeidsbemiddeling voor: - (Boom)kwekerij / Tuinbouw - Groene grijze en blauwe buitenruimtes /landschappen Vacature in het Groen Vacature in het Grijs Vacature in het Blauw Vacatures in het groen, grijs en blauw Vragen? Bel, mail of WhatsApp mij. Ik help u graag. M. tel +31 (0)6- 36 35 00 69 Martijn Kuus Naast Bomen-Online.info ben ik initiatiefnemer van Vacature in het Groen, een platform voor arbeidsbemiddeling binnen de groene, grijze en blauwe buitenruimte. Hier vindt u vacatures en zzp-opdrachten binnen onder andere boomkwekerij, groenvoorziening, infra, water, beheer, advies en ontwerp. → Naar Vacature in het Groen (Boom)Kwekerij / Tuinbouw Werken in de tuinbouwproductie , (boom)kwekerij, bloementeelt fruitteelt enz Wij leveren gemotiveerde, praktisch opgeleide arbeidskrachten die vloeiend Engels spreken — inzetbaar in grotere aantallen voor langdurige projecten in de (boom)kwekerij. Download de volledige PDF (9 delen -21 pagina’s, 35 MB) en zie stap voor stap hoe een boom zich ontwikkelt van zaailing tot (laan)boom en welke werkzaamheden daarbij komen kijken. Boomkwekerij werkzaamheden Dienstverlenende profielomschrijvingen Werken in de groene ,grijze (infra, grondverzet) en blauwe (landschap en waterbouw) dienstverlening Totaal: 183 st. Uitvoerende Vacatures/ Zzp’er Aantal profielomschrijvingen per richting: INFO Van ongeoefend, vakbekwaam tot meewerkend voorman 2 st. 5 st. 3 st. Hovenier, Groenvoorziener Boomverzorger, Greenkeeper, Medewerker, bos en natuurbeheer Sloopwerker, Grondwerker, Opperman, Stratenmaker, Asfaltmedewerker -machinist Totaal: 42 st. Machinale Vacatures/ Zzp’e Aantal profielomschrijvingen per richting: Verdeeld in machinegerichte en vakgerichte vacatures 2 st. 5 st. 5 st. Chauffeur / Machinist: PTO-tractor -- Machinist grondbewerking Machinist: Bandenkraan, Rupskraan, (banden)Shovel -- Chauffeur / Machinist: logistiek GWW/GGI, Civiel buitenonderhoud Machinist: Maaien, Sport- en recreatie, Landschap, water & natuur – Kraanmachinist: Groen & bomen Aantal profielomschrijvingen per richting: Inspecteur/toezicht: Ecologie Inspecteur: Openbaar groen, Boominspecteur Inspecteur: Civiele buitenruimte (K&L), Veldmedewerker GIS Inspecteur: Bodem Inspecteur: Water & watergebieden, Inspecteren en inventariseren (toezicht) 1 st. 2 st. 3 st. 1 st. Totaal: 31 st. Inspecterende Vacatures/ Zzp’er Totaal: 67 st. Voorbereiding & Aansturing Aantal profielomschrijvingen per richting: Operationele aansturing en voorbereiding van projecten 4 st. 2 st. 6 st. Groen, grijs, blauw: Werkvoorbereider, Calculator, Uitvoerder, Projectleider (operationeel) Grijs: Landmeter GIS / Geo-data, Werkvoorbereider, Calculator, Uitvoerder, Projectleider (operationeel) Groen: Uitvoerder, Projectleider (operationeel) Totaal: 28 st. Beheer & toezicht vac./ Zzp’er Aantal profielomschrijvingen per richting: Dagelijks beheer, toezicht en regie in de div. buitenruimtes 2 st. 3 st. 1 st. Groen, grijs en blauw: Toezichthouder / Beheerder, zoals Terrein- en wijkbeheerder Groen: Toezichthouder / Beheerder, zoals boom- en landschapbeheerder of boswachter Toezichthouder / Beheerder civiele buiten- ruimte / infra / K&L Totaal: 36 st. Adviserende Vacatures/ Zzp’er Aantal profielomschrijvingen per richting: Technisch- en beleidsadvies zoals: Bomenadviseur, Groenadviseur, Ecoloog Analist GIS / Geo-data, Bodemkundig Technisch- en beleidsadvies: Klimaatadaptatie, Waterbeheer, Participatie adviseur buitenruimtes Technisch- en beleidsadvies – MBO t/m WO 1 st. 3 st. 2 st. 2 st. Ontwerper: creatieve Vormgeving, 2-3D Groen & Bomen, Ruimtelijke ontwikkeling jr. Ontwerper Klimaatadaptatie Technisch Ontwerper Participatie , Ondersteuning, Visualisatie & 3D Totaal: 21 st. Tuin- en landschaps -Ontwerp Aantal profielomschrijvingen per richting: Diverse technische en adviserende ontwerpdisciplines 2 st. 1 st. 1 st. 1 st. Totaal: 7 st. Strategie & ontwikkeling Aantal profielomschrijvingen per richting: Strategische regie, programma’s en gebiedsontwikkeling 1 st. 4 st. 1 st. Coördinator GIS / Geo-data ontwikkeling Projectmanager / Programmamanager Groen/ GWW Manager (Operationeel / Technisch / Contractueel) Omgevingsmanager Participatie Totaal: 2 st. Management groen grijs blauw Aantal profielomschrijvingen per richting: Organisatie- en bedrijfsvoering (beperkt vakgebiedspecifiek) 4 st. Bedrijfsleider, Vestigingsleider, Regiomanager, Unitmanager

Privacybeleid Een privacybeleid is een verklaring die enkele of alle manieren bekendmaakt waarop een website de gegevens van bezoekers en klanten verzamelt, gebruikt, openbaar maakt en beheert. Het voldoet aan het wettelijke voorschrift om de privacy van een bezoeker of klant te beschermen. Landen hebben eigen wetten en per jurisdictie verschillende voorschriften met betrekking tot het gebruik van een privacybeleid. Zorg ervoor dat u de wetgeving volgt die relevant is voor uw activiteiten en locatie. Wat moet er in algemene zin behandeld worden in uw privacybeleid? Wat voor soort informatie verzamelt u? Hoe verzamelt u informatie? Waarom verzamelt u de betreffende persoonlijke informatie? Hoe bewaart, gebruikt, deelt en onthult u de persoonlijke informatie van uw sitebezoekers? Hoe communiceert u (in voorkomende gevallen) met uw sitebezoekers? Is uw service gericht op het verzamelen van informatie van minderjarigen? Updates privacybeleid Contactinformatie In dit ondersteunende artikel krijgt u meer informatie over hoe u een privacybeleid samenstelt. De uitleg en informatie die hierin wordt gegeven betreft echter enkel uitleg, informatie en voorbeelden in algemene zin. U dient dit artikel niet te interpreteren als juridisch advies of als aanbevelingen omtrent hetgeen u daadwerkelijk zou moeten doen. We raden u aan juridisch advies in te winnen voor het verkrijgen van inzicht en om u te helpen bij het opstellen van uw privacybeleid.

De groeiplaats bepaalt in belangrijke mate de ontwikkeling van een boom. Lees over ondergrondse groeiruimte, bodem, waterhuishouding en groeiplaatscriteria. Bomen-Online.info Kennis & informatievoorziening voor: -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling Criteria (aanleg) boomgroeiplaats INHOUD: 4 vuistregels t.a.v. de ondergrondse groeiruimte Vuistregel nr. 1 berekening ondergrondse groeiruimte. Vuistregel nr. 2. De waterhuishouding- bodemkwaliteit. Vuistregel nr. 3. Het grondwaterprofiel heeft invloed. Vuistregel nr. 4. De infiltratie mogelijkheden rond de boom Een boom is vergelijkbaar met een kamerplant De levensverwachting van een boom wordt doorgaans, met enkele uitzonderingen, grotendeels bepaald door de beschikbare groeiruimte. Deze ruimte is formeel te onderscheiden in twee componenten: de bovengrondse groeiruimte, oftewel de mogelijkheid voor de boom om zich bovengronds optimaal te ontwikkelen, en de ondergrondse (groei)ruimte. Toekomstverwachting – groeiplaats 4 vuistregels Het bepalen van de bovengrondse groeiruimte van een boomsoort kan relatief eenvoudig plaatsvinden aan de hand van de uiteindelijke hoogte en kroonomvang (het gerealiseerde of beoogde eindbeeld). De beoordeling van de ondergrondse (groei)ruimte is daarentegen complexer. Hierbij dienen vier belangrijke vuistregels zorgvuldig te worden overwogen. Om tot een nauwkeurige berekening of analyse te komen, is het bovendien essentieel om vooraf vast te stellen welke toekomstverwachtingen ten aanzien van de betreffende boomsoort gehanteerd worden (en hoe ver men hierin vooruit wenst te kijken). Maak eerst een Groeiruimteberekening 1.0 in het overzicht. Indien een boom een leeftijd van 60 jaar heeft bereikt of dit in de toekomst kan bereiken (wat per boomsoort verschillend is), heeft deze boom op dat moment of in de toekomst circa 60 m³ ondergrondse groeiruimte in zijn directe omgeving nodig. Over het algemeen kan dit worden berekend door de oppervlakte van de kroondoorsnede (van het eindbeeld of het beoogde eindbeeld van de betreffende boom) te nemen, verhoogd met 20%, en dit te vermenigvuldigen met de bewortelbare diepte (de groeiruimte). Deze diepte bedraagt doorgaans circa 70-90 cm Het is echter belangrijk om op te merken dat deze diepte soms sterk afhankelijk kan zijn van specifieke omstandigheden zoals de bodemsamenstelling. Dit onderwerp wordt nader toegelicht op de informatiepagina over de waterhuishouding van een boom. 1.0 in het overzicht. Een andere vergelijkbare berekening, die vaker toegepast wordt is (vooral bij bomen die van nature minder hoog worden): Wat een boom boven de grond aan groenmassa (nodig) heeft (in m3), heeft hij nu of in de toekomst ook nodig aan ondergrondse groeiruimte (diezelfde aantal m3). Dit heet de 50:50-regel. Werkwijze en uitzondering. 1.0 in het overzicht. Het is van cruciaal belang om eerst vast te stellen om welk type boom het gaat en vervolgens zijn soort omloop (zijn uiteindelijke leeftijd) te bepalen. Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen een economische en een natuurlijke levensduur (of een nadere variant, voor verdere informatie hierover kunt u terecht bij "De natuurlijke levensduur en omlooptijden" ). Op basis van deze twee gegevens kan een berekening worden uitgevoerd voor de ondergrondse groeiruimte volgens vuistregel nr. 1 of 1a. Natuurlijk moet de uitkomst hiervan, uitgedrukt in ondergrondse kubieke meters wel aan verschillende kwaliteitscriteria voldoen volgen het overzicht. Diverse uitzonderingen: Bij een hogere grondwaterstand moet vuistregel nr. 3.0 worden geraadpleegd voor een aanvullende bepaling op de groeiplaatsberekening. Wanneer de kwaliteitscriteria van de waterhuishouding aanzienlijk afwijken, wordt er soms gekozen voor het verruimen van de groeiplaats als compensatie. Daarnaast moeten we opmerken: indien een boom zich in een verhard gebied bevindt waarbij de beworteling voornamelijk onder de verharding plaatsvindt, wordt een opslagpercentage van ongeveer 35% als algemene richtlijn gehanteerd. Dit percentage kan echter variëren afhankelijk van verschillende factoren (Bodemkwaliteit en verkeersbewegingen). 2.0 Waterhuishouding 2.0 de Bodemkwaliteit 1.0 Groeiplaatsberekening 3.0 Grondwaterstanden 4.0 boomgroeiplaats Samenvatting van een boomgroeiplaats volgens vier vuistregels. Klik op de nummers 1.0 t/m 4.0 in de afbeelding voor meer informatie. Daarnaast is er een PDF met hogere leeskwaliteit, die automatisch op een andere pagina opent. De waterhuishouding- bodemkwaliteit van een boom. 2.0 waterhuisding in het overzicht. Kort samengevat de groeiplaats van een boom word vaak opgedeeld in twee zones: een intensieve wortelzone, voornamelijk bedoeld voor wortelruimte, met minimaal 12% zuurstof en bij voorkeur 16% of meer, en een extensieve wortelzone, die moet voldoen aan waterafvoer (drainagecapaciteit), capillaire werking en waterbuffering, met bij voorkeur een poriënvolume van minimaal 9% en bij voorkeur 12% of meer. Deze bodemkundige criteria worden nader toegelicht op de informatiepagina 'De waterhuishouding van een boom'. 2.0 Bodemkwaliteit in het overzicht. De bodemkwaliteit beïnvloedt de waterhuishouding van bomen. Dit onderwerp wordt uitgebreid behandeld op de Informatiepagina over bodemkwaliteit. Hieronder volgt een korte toelichting: De kwaliteit van de bodem wordt, naast het gehalte aan organische stof (vooral relevant bij zandgrond), doorgaans bepaald door het element zand. Nederlandse bodems bestaan meestal uit twee tot vier basiselementen: zand, silt, lutum en organische stof. Het element zand, dat niet moet worden verward met het bodemtype zandgrond, is vaak dominant in vrijwel alle bodemtypes. Er zijn bijvoorbeeld gronden die volgens bodemkundige classificatie als kleigrond worden aangeduid, maar die toch voor 90% uit het element zand kunnen bestaan. Het grondwaterprofiel bij een boom heeft vaak invloed 3.0 in het overzicht. Wanneer de wortels van de boom het grondwater kunnen bereiken, mag het benodigde volume aan ondergrondse ruimte, zoals bepaald door vuistregel nr. 1 of nr. 1a, met de helft worden verminderd, aangezien waterbuffering minder belangrijk wordt doordat het grondwater deze functie vervult. Dit mag echter niet ten koste gaan van de drainagecapaciteit en de capillaire werking van de gehele boomgroeiplaats, wat kan voorkomen bij zwaardere bodemtypes zoals verder wordt uitgelegd op de informatiepagina over grondwaterprofielen versus bomen. De infiltratie mogelijkheden rond de boom 4.0 in het overzicht. Voor een optimaal bodemleven en waterbeheer, en dus voor een optimale groei, is het noodzakelijk dat de ruimte rond de boom (het maaiveld) vrij toegang heeft tot natuurlijk regenwater en natuurlijke zuurstof. De ontwikkeling van een boom zal anders verlopen afhankelijk van of de boom in bestrating, op een gazon of in een plantenvak staat, al dan niet met concurrerende planten of struiken. Voorbeeldsituaties worden toegelicht op de informatiepagina over infiltratiemogelijkheden rond bomen. Op de informatiepagina de waterhuishouding van een boom wordt onderstaande situatie, veel uitgebreider toegelicht, dit zou u nu nog een keer door kunnen lezen. Diverse situaties die van toepassing zijn op een boom, kunnen geïllustreerd worden aan de hand van een terrasplant. In situatie 1 staat de terrasplant in een te kleine pot, wat resulteert in onvoldoende ondergrondse groeiruimte. De levensduur van de terrasplant kan verlengd worden door gebruik te maken van een watergeefschotel, zodat de plant naar behoefte water kan opnemen. Een meer structurele oplossing is echter het verpotten van de terrasplant naar een grotere pot, waardoor er een open bodemstructuur ontstaat zoals in situatie 3. Daarnaast kan de terrasplant natuurlijk regenwater opnemen. De terrasplant wordt nog meer zelfvoorzienend wanneer deze na het verpotten ook wordt voorzien van een watergeefschotel. Groeicriteria terrasplant gelijkwaardig aan bomen Afbeelding 2: Aan de hand van een terrasplant worden er diverse situaties weergeven die ook van toepassing zijn op een boom Situatie 1 Situatie 2 Situatie 3 Situatie 4

Het type maaiveld bepaalt de bodembelasting en infiltratiemogelijkheden rond een boom. Beide zijn essentieel voor een gezonde groeiplaats. Bomen-Online.info Kennis & informatievoorziening voor: -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling De infiltratiemogelijkheden rond een boom Het type maaiveld en de infiltratiecapaciteit rondom een boom hebben een aanzienlijke invloed op de waterhuishouding en dus op de uitkomst van de groeiplaatsberekening. In de criteria voor de aanleg van een boomgroeiplaats is reeds aangegeven dat bij afwijkende kwaliteitscriteria de groeiplaats soms wordt vergroot ter compensatie. Bij bomen in verhard gebied, waar de beworteling zich voornamelijk onder de verharding ontwikkelt, wordt doorgaans een opslagpercentage van circa 35% gehanteerd. Dit is afhankelijk van factoren zoals het type verharding, het soort en het aantal verkeersbewegingen maar ook de mate van infiltratiecapaciteit. Mogelijke oplossingen zijn het toepassen van speciale groeiplaatsystemen (zoals een bomenbunker), het gebruik van speciaal samengesteld bomenzand of bomengranulaat, het vervangen van verharding door half-verharding om de waterdoorlatendheid te verbeteren, het plaatsen van wortelbegrenzers ter begeleiding van de wortelgroei, het aanbrengen van beluchtingselementen voor optimale zuurstoftoevoer en het selecteren van geschikte boomsoorten. 4.0 Type maaiveld beïnvloed de groeiplaatsberekening INHOUD: Type maaiveld beïnvloed de groeiplaatsberekening Natuurlijk regenwater en zuurstof zijn belangrijk De infiltratiemogelijkheden hangen af van 3 factoren Voorbeeld 1 Voorbeeld 2 De stamvoet van een boom Voorbeeld 3 Voorbeeld 4 Richtlijnen va diverse Boomspiegels Een compostlaag, heeft veel effect op een boom 1.0 Groeiplaatsberekening 3.0 Grondwaterstanden 2.0 Waterhuishouding Figuur 1 geeft een overzicht van verschillende maaivelden en hun infiltratiecapaciteit als onderdeel van de boomgroeiplaats volgens vier vuistregels. De nummers 1 tot en met 3 zijn aanklikbaar en verwijzen naar de juiste informatiepagina. Er is ook een PDF met hoge leeskwaliteit die op een aparte pagina opent boomgroeiplaats Voor een optimale groei moet een boom kunnen beschikken over natuurlijk regenwater, vooral wanneer er sprake is van een hangwaterprofiel . Daarnaast is een verbinding met de buitenlucht belangrijk, aangezien zuurstof essentieel is voor het functioneren van de aanwezige bodemschimmels (mycorrhiza). Infiltratiemogelijkheden voor regenwater en zuurstof zijn dus noodzakelijk voor het bodemleven rond en onder de boom, en dus ook voor de ontwikkeling van de boom. Dit is ook te zien in het voorbeeld van de terrasplant. De terrasplant in situatie 2 kan nauwelijks natuurlijk water opvangen zonder een bijpassende watergeefschotel. Bij situatie 3 is dit echter anders. De terrasplant in situatie 4 vergt nog minder aandacht op uw terras, omdat deze is verpot in een grotere pot en voorzien is van een watergeefschotel. Natuurlijk regenwater en zuurstof zijn belangrijk voor een boom Afbeelding 1: Aan de hand van een terrasplant worden er diverse situaties weergegeven die ook van toepassing zijn op een boom Situatie 1 Situatie 2 Situatie 3 Situatie 4 De beschikbaarheid van natuurlijk regenwater en zuurstof voor een boom wordt doorgaans bepaald door drie factoren: Het type maaiveld volgens Tabel 1 bepaalt de infiltratiemogelijkheden rond een boom. Ook de afmetingen, bijvoorbeeld van de boomspiegels (zie Tabel 2 en 3 onderaan deze pagina) kunnen bepalend zijn. De ligging en de hoogte van de stamvoet ten opzichte van de overige aansluitende onderdelen (het maaiveld) bepalen of het regenwater bij regenval naar de boom toe stroomt of juist van de boom af. Daarnaast is er nog wel eens sprake van concurrerende bomen of planten. De infiltratiemogelijkheden hangen af van 3 factoren Tabel 1: De infiltratiemogelijkheden rond een boom is afhankelijk van het type maaiveld We beginnen meteen met enkele voorbeelden waarin alle criteria met betrekking tot bodeminfiltratie vanzelf ter sprake komen. We starten met waterconcurrerende vegetatie rond de boom. Afbeelding 2 toont lichte opdruk van de bestrating, wat kan duiden op een tekort aan ondergrondse (groei)ruimte voor de boom. De klinkerverharding kan wel enig regenwater opnemen (zie Tabel 1: De infiltratiemogelijkheden rond een boom), maar bij hevige regenval stroomt het regenwater mede door de opdruk van de bestrating weg van de boom. Het grootste bezwaar aan de groeiplaats is echter dat de beukenhaag ervoor zorgt dat de boom minder natuurlijk regenwater ontvangt. Voorbeeld 1 - Infiltratiemogelijkheden Afbeelding 2 Door het gunstige type maaiveld, kan de boom voldoende zuurstof en natuurlijk regenwater krijgen. Daarnaast ondervindt de boom geen extreme bodembelasting door verkeersbewegingen. Het is wel aan te bevelen een boomspiegel aan te leggen, vooral in gevallen van een hangwaterprofie l waarbij de boom volledig afhankelijk is van regenwater. Dit vermindert onder andere het risico op stambeschadigingen door gebruik van zitmaaiers, aangezien nauwkeurig maaien rondom de stam niet meer nodig is. Een boomspiegel vormt daarnaast ook de meest eenvoudige en kostenefficiënte methode voor bodemverbetering. Bovendien verbruikt een gemiddeld gazon aanzienlijk meer water dan vaak wordt aangenomen, namelijk ongeveer 5 tot 8 mm per m² per dag gedurende de zomer. Voorbeeld 2 - Infiltratiemogelijkheden Afbeelding 3 De vrij jonge boom volgens Afbeelding 3 staat met zijn stamvoet hoger dan zijn omgeving. Als deze boom op hetzelfde niveau was geplant, zou hij meer regenwater hebben kunnen opnemen. Nu vloeit het water van de boom weg in plaats van naar de boom toe. De ligging van de boom is dus niet optimaal, maar wel acceptabel voor deze situatie. Aankomen jaren zal de stamvoet in nog verder omhoog kruipen zoals in Figuur 2 goed te zien is. De stamvoet van een boom Figuur 2: Het niveau van een stamvoet groeit (of kruipt) in de loop der jaren omhoog De infiltratiemogelijkheden van de boom volgens Afbeelding 4 verkeert in aanzienlijk minder gunstige omstandigheden. De stamvoet is inmiddels omhoog gegroeid en bevindt zich veel hoger dan het fietspad en de rijbaan. Hierdoor kan de boom niet profiteren van het regenwater dat in zijn directe omgeving valt. De enige mogelijkheden voor waterinfiltratie voor de boom zijn de beperkte aanwezige 30x30 tegels. De rest van de omgeving is verhard met asfalt, wat praktisch geen regenwater kan opnemen en een hoge bodembelasting heeft. Voorbeeld 3 - Infiltratiemogelijkheden De opname van natuurlijk zuurstof, die noodzakelijk is voor het bodemleven, laat hier ook te wensen over. Gelukkig is hier waarschijnlijk sprake van een gunstige grondwaterstand, gezien de omvang en stamdiameter van de boom, wat wijst op een oudere boom. Afbeelding 4 Voorbeeld 4 - Infiltratiemogelijkheden Afbeelding 5 De beschrijving van de boom op Afbeelding 4 komt grotendeels overeen met die van de boom op Afbeelding 5. Het enige verschil is dat deze boom wat makkelijker toegang heeft tot natuurlijk regenwater. Bij regenval zal het water niet van de boom afvloeien, zoals in Afbeelding 5. Het enige positieve wat je nog zou kunnen benoemen is dat de aangrenzende verharding aangebracht is op een betonnen fundering, waardoor er geen wortelopdruk zichtbaar is. Een groot voordeel van betonplaten is dat zij zorgen voor een gelijkmatige drukverdeling (van bovenaf), wat bodemverdichting voorkomt. Hierdoor wordt de waterhuishouding niet verstoord. De oppervlakkige beworteling is geen goed teken. Dit duidt vaak op een tekort aan ondergrondse (groei)ruimte. Bomen in verharding hebben vaak alleen toegang tot natuurlijk regenwater en zuurstof via de boomspiegel. De onderstaande twee tabellen geven een indicatie van de minimale en ideale afmetingen van de boomspiegel in de verharding. Deze afmetingen zijn gerelateerd aan de grootte en leeftijd van de boom (zie ook: Bomen van de 1ste, 2de en 3de grootte ). Richtlijnen boomspiegels die wenselijk zijn voor een boom Tabel 2: Richtlijn voor minimale afmetingen van een boomspiegel in verharding Tabel 3: Richtlijn voor ideale afmetingen van een boomspiegel in verharding Door het tekort aan organische materialen is de grond of het maaiveld bij afbeelding 6 slempgevoelig. Slempen is het dichtvloeien van de bodemstructuur aan de bovenkant. Het aanbrengen van een afstrooilaag conform Afbeelding 7, bestaande uit een toplaag van 3 tot 5 cm compost, biedt dan een oplossing. Daarbij heeft dit ook andere voordelen. Een compostlaag aanbrengen heeft veel effect op een boom. Afbeelding 6: De grond binnen deze boomspiegel is slempgevoelig Afbeelding 7: Het afstrooien van de boomspiegel met een laag compost heeft verschillende voordelen De bovenkant van de spiegel krijgt hierdoor een open structuur wat bijdraagt aan een verbeterde opname van natuurlijk regenwater en zuurstof. De totale bovenlaag houdt meer vocht vast, het vermindert de verdamping aan de directe oppervlakte en als laatste stimuleert dit het bodemleven rondom en onder de boom. Het bodemleven manifesteert zich op verschillende dieptes, maar het meeste leven (80%) bevindt zich in de bovenste 20 cm van de bodem. Een compostlaag aanbrengen is doorgaans zeer effectief en wordt succesvol toegepast bij bestaande oudere bomen. Het proces kan elke drie jaar worden herhaald. Uiteraard heeft dit ook een aanzienlijke positieve uitwerking op bomen die niet in de verharding staan. Opmerking: Bij het aanbrengen van een mulch- of compostlaag is het belangrijk dat het gecomposteerde materiaal volledig is uitgerijpt. Dit voorkomt overmatig zuurstofverbruik en anaerobe afbraak (respiratieproef < 10 mmol O2/kg). Een goede schimmeldominante compost komt meestal van de compostering van houtige gewassen en bladmateriaal. Het heeft een losse structuur, ruikt naar schimmels (zoals champignonlucht) en mag niet zuur ruiken. Ook andere gecomposteerde materialen, zoals Bokashi kunnen gebruikt worden.

Neem contact op met Martijn Kuus voor vragen over Bomen-Online.info, boom- en groentechnische dienstverlening, tuin- en landschapsinrichting en overige diensten. Contact BOMEN-ONLINE.info Vacature in het groen Kuus Buiteninrichting Vragen? Bel, mail of WhatsApp mij. Ik help u graag. M. tel +31 (0)6- 36 35 00 69 Martijn Kuus Uitzending en dienstverlening Uitzending en dienstverlening Frederik Hendriklaan 20, 6669AW Dodewaard Contactpersoon Martijn Kuus M-Tel +31 (0)6- 36 35 00 69 Email mckuus71@hotmail.com Kantoortijden Maandag t/m zaterdag Op afspraak Ik woon en ben opgegroeid tussen de laanbomen in Opheusden, midden in een van de belangrijkste boomkwekerijgebieden van Europa.

Het type grondwaterprofiel speelt een cruciale rol bij de ontwikkeling en toekomstverwachting van een boom. Bomen-Online.info Kennis & informatievoorziening voor: -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling Grondwaterpeil versus bomen Deze informatiepagina geeft een overzicht van alle grondwaterstanden die in Nederland voorkomen en vormt een aanvulling op het hoofdstuk over de waterhuishouding van een boom. Zoals weergegeven in figuur 1, heeft het type grondwaterpeil invloed op diverse kwaliteitscriteria die wenselijk zijn voor een boom. Eerst worden alle grijs gearceerd nummers 1.0, 1.1, 4.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, en 3.5 in het overzicht 3.0 nader toegelicht waarna alle voorkomende typen grondwaterstanden worden toegelicht. 3.0 De invloed van een grondwarerprofiel INHOUD De invloed van een grondwaterprofiel Afb. Overzicht Criteria diverse grondwaterstanden Groeiplaatsberekening – Grondwaterprofiel- Waterbuffering Hoge grondwaterstand: goed of slecht voor de boom? Verstoring van de waterhuishouding Lage grondwaterstand: goed of slecht voor de boom? Verschillende grondwaterprofielen versus bomen Grondwaterprofiel Hangwaterprofiel Contactwaterprofiel Schijnwaterprofiel Kaart van Nederland met div. (grond)waterprofielen 4.0 1.0 3.0 Overzicht of Figuur 1 toont een gedetailleerd onderdeel van de boomgroeiplaats volgens de vier vuistregels. Alle grijze knoppen in het overzicht zijn aanklikbaar en verwijzen u naar de juiste alinea. Daarnaast is er een PDF met hogere leeskwaliteit, die automatisch op een andere pagina opent. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 1.1 boomgroeiplaats 3.3 Groeiplaatsberekening - Grondwaterprofiel - Waterbuffering 1.0 in het overzicht. Zoals eerder toegelicht bij de criteria voor boomgroeiplaatsen , zijn de ondergrondse groeimogelijkheden – los van enkele externe factoren – doorgaans bepalend voor de levensduur van een boom. De hoeveelheid groenmassa die een boom bovengronds nodig heeft (in m³), dient overeen te komen met de beschikbare ondergrondse groeiruimte (eveneens in m³). Dit principe wordt aangeduid als de 50:50-regel (vuistregel nr. 1.0). Een meer diepgaande toelichting is te vinden bij de 4 vuistregels met betrekking tot de ondergrondse groeiruimte. 3.1 in het overzicht. Deze groeiruimte is essentieel voor zowel wortelontwikkeling als waterbuffering. Indien een boom het grondwater kan bereiken of dit in de toekomst kan doen via capillaire werking , kan de benodigde ondergrondse ruimte worden gehalveerd; in dat geval vervult de grondwaterstand immers de functie van waterbuffer. Meer uitleg vind je op de informatiepagina ‘de waterhuishouding van een boom’ bij paragraaf de Waterbufferingsmogelijkheden. Samenvattend heeft het type waterprofiel een aanzienlijke invloed op de benodigde ondergrondse groeiruimte. Daarnaast is de onderstaande alinea eveneens relevant voor de groeiplaatsberekening. Hoge grondwaterstand: goed of slecht voor de boom? 1.1 - 3.2 in het overzicht. Over het algemeen is een hoge grondwaterstand dus gunstig voor bomen, maar bij een te hoge stand kan dit nadelige gevolgen hebben. Bomen wortelen niet dieper dan de hoogste grondwaterstand, (1 okt. laag versus 1 mrt hoog) waardoor een hoge stand ertoe leidt dat er minder beschikbare kubieke meters grond zijn. De diepte van de groeiruimte is vaak zeer bepalend hoeveel ruimte er in m3 beschikbaar is, wat de ontwikkelingsmogelijkheden van bomen kan beperken. Bij een grondwaterstand van 100 tot 80 cm of nog minder diep ondervinden bomen van de 1ste grootte met een leeftijd van 40 jaar meestal problemen. Figuur 2 toont daarom schematisch minder beschikbare grond in vergelijking met Figuur 3. Figuur 2 en 3: Een hoge en een redelijk standaard grondwaterprofiel Zodra u vanuit zuidelijke richting de provincie Drenthe inrijdt (bijv. via de N48), ziet u veelal korte gedrongen bomen. De bomen kunnen zich hier niet volledig ontwikkelen vanwege een te hoge grondwaterstand. Zoals je in Afbeelding 1 kunt zien, ligt de autoweg (de N48) ook ver boven het maaiveld. Afbeelding 1: Bomen langs de N48 (provincie Drenthe) Afbeelding 2: Bomen langs de N705 (Flevopolder) Afbeelding 3: Verhoogde plantenbak Hetzelfde geldt voor de Flevopolder (een gebied waar overigens ook veel wind staat, iets wat doorgaans bij de meeste bomen ook zorgt voor groeistagnatie). Figuur 4: Het maaiveld verhogen of een verhoogde plantenbak aanbrengen, kan zeker een oplossing zijn voor een hoge grondwaterstand. De ondergrondse groeiruimte wordt daarmee vergroot, waardoor de boom veel meer ontwikkelingsmogelijkheden heeft. Het verhogen van het maaiveld (volgens Figuur 4) of het aanbrengen van een verhoogde plantenbak, zoals te zien in Afbeelding 3, kan helpen bij problemen met een hoge grondwaterstand. Verstoring van de waterhuishouding 3.4 in het overzicht. Een (te) hoge grondwaterstand heeft in veel gevallen een negatief effect op de drainagecapaciteit van de bodem 3.3 in het overzicht. Met name bij zware bodemtypes kan een hoge grondwaterstand de waterhuishouding binnen zowel de intensieve als extensieve wortelzone aanzienlijk verstoren. Dit verstoort met name de wortelontwikkeling van bomen. Zo komen hogere grondwaterstanden vaak voor op kleigronden, die door hun beperkte poriënvolume hier extra gevoelig voor zijn. Tijdens natte perioden die langer dan 24 uur aanhouden, kan hierdoor een tekort aan bodemzuurstof ontstaan. Op de informatiepagina over de waterhuishouding van bomen wordt uitgebreid toegelicht wat het poriënvolume inhoudt, evenals de relevante kwaliteitscriteria. Deze criteria zijn direct gekoppeld aan de benodigde zuurstofwaarden die essentieel zijn voor een gezonde boomgroei. Figuur 5 4.0 in het overzicht. In figuur 7 zijn de infiltratiemogelijkheden rond de boon van extra belang, omdat dit daar de enige watertoevoer is. Meer informatie over de infiltratiemogelijkheden van bomen staat op een aparte pagina. Figuur 6 en 7 Lage grondwaterstand: goed of slecht voor de boom? 3.5 in het overzicht. Figuur 6 illustreert een dwarsdoorsnede van een bodemprofiel waarin een hoge grondwaterstand bijdraagt aan de waterbuffering (wateropslag). In figuur 7 is het grondwater echter niet toegankelijk voor boomwortels, waardoor bomen aanzienlijk meer ondergrondse ruimte nodig hebben om een voldoende waterbuffer te realiseren. Om die reden is de bodemkwaliteit, waarbij met name het zandgehalte en het organisch stofgehalte bepalend zijn, van veel groter belang. 3.0 in het overzicht. Er zijn verschillende soorten grondwaterprofielen (zie Figuur 8). Deze hebben allemaal een andere uitwerking op de ontwikkeling en dus op de toekomstverwachting van een boom. Welke grondwaterstand er bij u van toepassing is kan u zien op onderstaande kaart van Nederland. U kunt het vaak ook vrij eenvoudig vinden op internet. Houd er wel rekening mee dat het grondwater een wisselende stand kan hebben, afhankelijk van bijvoorbeeld het weer en de seizoenen (1 okt. laag versus 1 mrt hoog). Verschillende grondwaterprofielen In principe hebben bomen evenveel ondergrondse groeiruimte nodig als dat ze bovengrondse groenontwikkeling (nodig) hebben. Maar op het moment dat een boom het grondwater kan of gaat bereiken, dan mag u de hoeveelheid m³ aan ondergrondse (groei)ruimte halveren. Bomen van de 1ste grootte profiteren doorgaans van een grondwaterstand die niet dieper ligt dan 3 à 3,5 meter. Onder de voorwaarde dat de waterhuishouding naar behoren functioneert. Voor bomen van de 3de grootte geldt dat ze doorgaans profiteren van een grondwaterstand die niet dieper ligt dan 2 à 2,5 meter. Grondwaterprofiel Zodra een boom het grondwater niet kan bereiken, is er sprake van een hangwaterprofiel. De boom is dan compleet afhankelijk van de infiltratiemogelijkheden voor het natuurlijke regenwater. Ook de kwaliteit van het bodemtype weegt hierbij veel zwaarder dan bij de andere soorten waterprofielen. Door de steeds drogere zomers (vooral de lengte van de droogteperiode), worden bomen met een hangwaterprofiel steeds meer ingeschaald als bomen met een mindere toekomstverwachting. Hangwaterprofiel Figuur 8: Weergave van 5 soorten grondwaterprofielen, die allemaal een andere uitwerking hebben op de ontwikkeling van een boom. Een te hoge grondwaterstand Grondwaterprofiel Contactwaterprofiel Hangwaterprofiel Een diepliggend schijnwaterprofiel 1 Een hoogliggend schijnwaterprofiel 2 Zoals gezegd, kan het grondwater een wisselende stand hebben gedurende het jaar. Zo kan er in de zomer (en begin najaar) een diepe grondwaterstand gelden, terwijl de grondwaterstand in de winter (en in het vroege voorjaar) hoger ligt waarbij de boom d.m.v. capillaire werking gebruik kan maken van de waterstand. Bij dit zogeheten contactwaterprofiel kunt u 20 tot 30% aftrekken van de benodigde m³ aan ondergrondse groeiruimte. Contactwaterprofiel Er is sprake van een schijnwaterprofiel wanneer er een harde grondlaag aanwezig is die niet doordringbaar is voor boomwortels (zie rode stippellijn in Figuur 8). Dit profiel kan, als de harde laag dieper ligt dan 150 cm, in bepaalde omstandigheden voordelen bieden. Over het algemeen is een harde grondlaag echter om diverse redenen onwenselijk. In veel gevallen leidt een schijnwaterprofiel tot groeistagnatie bij bomen. Meer informatie hierover is te vinden op de infopagina “Waterhuishouding - onderdeel: harde grondlagen” . Schijnwaterprofiel Kaart van Nederland met diverse (grond)waterprofielen In deze gebieden is er praktisch altijd sprake van een grondwaterprofiel. In een aantal gevallen (zeer plaatselijk) is er sprake van een te hoge grondwaterstand (100cm of nog minder diep gemeten per 1-mrt.), waardoor bomen, zeker van de 1ste grootte, zich nooit helemaal goed kunnen ontwikkelen. In deze gebieden is er veelal sprake van een grondwaterprofiel en in beperkte mate is er sprake van een contactwaterprofiel. In deze gebieden is er veelal sprake van hangwaterprofiel en in beperkte mate is er sprake van een contactwaterprofiel. In deze twee gebieden is er altijd sprake van een hangwaterprofiel waarbij de rode gebieden aangeven dat het grondwater dieper ligt dan 40 meter. Een schijnwaterprofiel kan in geheel Nederland voorkomen.

Vergroening, waterbeheersing en klimaatadaptatie voor de buitenruimte, met aandacht voor hittestress, schaduw, biodiversiteit en toekomstbestendige inrichting. klimaatadaptatie stadsontwerp Bomen-Online.info -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling Advies, Ontwerp & informatievoorziening voor: Deze animatiefilm maakt deel uit van de groene grafische diensten en onderstreept dat wateroverlast in belangrijke mate kan worden voorkomen door vergroening in combinatie met innovatieve methoden, die ook wel bekendstaan als waterbeheer of klimaatadaptatie. Groen, met name goed groeiende grote bomen, absorbeert warmte, houdt water vast, biedt schaduw en stimuleert biodiversiteit. Effectief waterbeheer is essentieel voor optimale groei. Daarnaast toont deze animatie aan dat tuin- en landschapsarchitectuur goed samen kan gaan met klimaatadaptatie, (zie einde film). Heeft u interesse in een animatiefilm die past bij uw wensen? Neem contact met ons op. We kunnen ook andere groene thema's animeren. Animatiefilm vergroening, waterbeheersing en klimaatadaptatie Technische en creatieve oplossingen voor tuin en landschap, voor boom-, groen- en klimaatadaptatie

Grafische groen, grijze en blauwe concepten en visualisaties voor buitenruimtes, met technische illustraties, presentaties, doorsneden en projectgerichte verbeeldingen. Grafische Groene, Grijze en blauwe concepten Bomen-Online.info Illustraties & Verbeeldingen voor: -- Boom en voor groene, grijze en blauwe buitenruimtes -- Boom Effect Analyses & Boom Effect Adviezen -- 2D en 3D Tuin- en landschapsoplossingen -- llustraties, visualisaties & kennisontwikkeling Illustraties en verbeeldingen vormen een belangrijk onderdeel van onze boom-, groen- en civieltechnische adviezen en rapportages. Al ruim 25 jaar gebruik ik grafische verbeeldingen om technische informatie, beleid en ontwerp op een duidelijke en toegankelijke manier inzichtelijk te maken. Creatieve Grafische Groen concepten Goed bomenbeleid begint met duidelijke doelstellingen en een helder beeld van de bestaande en gewenste situatie. Met kaarten, schema's en illustraties kunnen onderwerpen als bomenbeleid, groenstructuren, biodiversiteit en klimaatadaptatie ook voor een bredere doelgroep inzichtelijk worden gemaakt. Van bomenbeleid naar een heldere verbeelding Beleidsdoelstellingen krijgen meer betekenis wanneer zichtbaar wordt wat ze in de praktijk betekenen. Denk aan voldoende kroonbedekking, behoud van oudere bomen, meer biodiversiteit en het creëren van draagvlak voor duurzaam bomenbeleid. Doelstellingen voor bomen en groen Van boomdoelstellingen naar uitvoering Uiteindelijk moeten doelstellingen ook uitvoerbaar zijn. Illustraties helpen om maatregelen rond boomonderhoud, groeiplaatsen en werken rond bestaande bomen helder weer te geven en vormen daarmee de verbinding tussen beleid, advies en uitvoering. Technische en creatieve oplossingen voor tuin en landschap, voor boom-, groen- en klimaatadaptatie

Cookiebeleid Als uw website bijvoorbeeld persoonlijke informatie bijhoudt door het gebruik van cookies of vergelijkbare technologieën, dient u dit duidelijk te maken aan uw sitebezoekers. Wees duidelijk over de trackingtools (bv. cookies, flashcookies, webbakens, etc.) die uw website gebruikt, welke persoonlijke informatie er wordt verzameld en waarvoor deze wordt gebruikt. Het is belangrijk om op te merken dat diensten van derden, zoals Google Analytics of andere applicaties die worden aangeboden via Wix, die cookies plaatsen of andere trackingtechnologieën gebruiken via de diensten van Wix, hun eigen beleid kunnen hebben met betrekking tot hoe ze informatie verzamelen en opslaan. Omdat dit externe diensten betreft vallen dergelijke handelswijzen niet onder het privacybeleid van Wix. In dit ondersteunende artikel krijgt u meer informatie over cookies en uw Wix-site De uitleg en informatie die hierin wordt gegeven betreffen echter enkel uitleg, informatie en voorbeelden in algemene zin. U dient dit artikel niet te interpreteren als juridisch advies of als aanbevelingen omtrent hetgeen u daadwerkelijk zou moeten doen. We raden u aan juridisch advies in te winnen voor het verkrijgen van inzicht en om u te helpen bij het opstellen van uw cookiebeleid.